Hoşgeldiniz Sayın Ziyaretçi; ÜYE OLUN ya da üye iseniz GİRİŞ YAPIN.
biz-sizi-arayalim
biz-sizi-arayalim
Yabancı Dil Eğitim Seti
Okul öncesi eğitim vatandaşın cebini yaktı
Okul öncesi eğitim vatandaşın cebini yaktı
Aday öğretmenler il tercihi yapacaklar
Aday öğretmenler il tercihi yapacaklar
Maliye Bakanlığı 25 uzman yardımcısı alacak
Maliye Bakanlığı 25 uzman yardımcısı alacak
2015 ODTÜ Akademik Parsonel Alımı
2015 ODTÜ Akademik Parsonel Alımı

kpss-egitim-setleri
KPSS PRATİK BİLGİLER
KPSS Rehberlik
KPSS Genel Yetenek
KPSS Genel Kültür
KPSS Eğitim Bilimleri
KPSS A Alan Bilgisi
KPSS Deneme Sınavları
KPSS Videolar
Coğrafi Konum

reklam

Coğrafi Konum


Herhangi bir ülkenin Dünya üzerinde bulunduğu yer ile bu ülkenin diğer ülkelere, çeşitli yer şekillerine, önemli ulaşım ve ticaret yollarına, denizlere vs. göre konumuna coğrafi konum denir.

A. ÖZEL KONUM


Herhangi bir ülkenin denizlere, okyanuslara, komşu ülkelere, çeşitli yeryüzü şekillerine ve ulaşım yollarına göre konumuna özel konum denir.

Özel konum ile ilgili başlıca sonuçlar şunlardır:

a) Denize göre konum: Dünya üzerindeki bir yerin çevresindeki denizlere göre konumudur.

Deniz etkisinde bulunan yerlerde;
- Yıllık ortalama sıcaklık fazladır.
- Sıcaklık farkları az ve yağış miktarı fazladır.
- Tarım ürünleri çeşitlidir.
- İklim iç kesimlere göre daha ılımandır.
- Nüfus yoğundur.
- Orman ve bitki örtüsü gür olur.
- Deniz ulaşımı ve deniz ürünleri ticareti gelişmiştir.

b) Jeopolitik konum: Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın ekonomik, siyasi, askeri, ticari ve kültürel etkilerini ortaya koyan özelliklerine denir.

c) Yer şekilleri ve yüksekliğe göre konum: Bir yerin yer şekillerine ve yükseltiye göre konumu; iklimini, bitki örtüsünü, tarımsal faaliyetlerini, beşeri ve ekonomik özelliklerini etkiler.

B. MATEMATİK KONUM


Bir yerin ekvatora ve başlangıç meridyenine göre konumuna matematik konum denir.


Paralel
Ekvatordan kutuplara doğru, ekvatora paralel ve birer derece aralıklarla geçtiği düşünülen dairelere paralel denir.

Paralellerin Özellikleri


- Ekvatorun 90 kuzeyinde, 90 da güneyinde olmak üzere, toplam 180 paralel bulunur.
- Başlangıç paraleli ekvatordur. Ekvatorun kuzeyindeki paralellere kuzey paralelleri güneyindekilere ise güney paralelleri denir.
- En büyük paralel dairesi ekvatordur. Ekvatordan itibaren birer derece aralıklarla çizilir.
- Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boylan kısalır. Buna karşılık paralel dereceleri büyür.
- Matematik konumu daha ayrıntılı olarak belirleyebilmek için, her paralel dairesi 60 dakikaya, her dakika 60 saniyeye bölünmüştür.
- 90° paralelleri nokta halindedir. Bunun nedeni; Dünya'nın şeklinin geoit olmasıdır.
- Paraleller birbirleriyle kesişmezler, birleşmezler. Paraleller doğu - batı doğrultusunda uzanırlar.
- Ardışık iki paralel arası uzaklık yaklaşık olarak 111 km.dir. Paralellerin bu özelliğinden yararlanarak kuzey güney doğrultusunda ve aynı meridyen üzerinde bulunan iki nokta arasındaki uzunluk hesaplanabilir.

Paraleller arası uzunluk işlemlerinde şu yol takip edilir:
- Aralarında uzaklığı sorulan noktalar arasındaki enlem farkı bulunur, istenilen merkezlerin her ikisi de aynı yarım kürede ise, numarası büyük paralelden küçük paralel çıkarılır. Farklı yarım küredeler ise paraleller toplanır.
- Bulunan paralel farkı sabit uzaklık olan 111 ile çarpılır. (Ardışık iki paralel arası 111 km olduğu için)

Enlem
Paralel çemberlerinin başlangıç paraleline (Ekvator) olan uzaklığının açı cinsinden değerine enlem denir, iki paralel arası uzaklığa bir enlem derecesi denir.

Not: Aynı enlem derecesi üzerinde bulunan noktalarda gündüz süresi yıl boyunca aynı olur. Ayrıca güneş ışınları bu noktalara aynı açı ile düşer.
Alçak Enlemler; ekvator ile dönenceler arasında kalan enlemlere denir.
Orta Enlemler; dönenceler ile kutup daireleri arasında kalan enlemlere denir.
Yüksek Enlemler; kutup daireleri ile kutup noktaları arasında kalan enlemlere denir. (66° 33ı - 90°)

Enlemin Etkileri


Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe farklılaşan olaylara enlem etkisi denir.


- Dünyanın dönüş hızı enleme bağlı olarak değişir. Kutuplara gidildikçe dönüş hızı azalır. (Çizgisel hız ekvatorda en fazladır.)
- Güneş ışınlarının düşme açısı, sıcaklık ve iklim özellikleri enlemlere göre değişir. Buna bağlı olarak;
- Bitki örtüsü
- Deniz suyu sıcaklığı ve tuzluluğu
- Tarım ürünleri
- Orman üst sınırı
- Toprak yapısı
- Kalıcı kar sınırı
- Hayvan türleri
- Gölge uzunluğu
- Akarsu rejimleri, değişiklik gösterir.


- Atmosferin kalınlığı enleme göre değişir.
- Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe yerçekimi artar. (Dünyanın merkezine yaklaşıldığı için)
- Gece - gündüz süreleri enleme göre değişir. Ekvatorda bütün süreler birbirine eşittir. Kutuplara yaklaştıkça gece ve gündüz süreleri daha fazla uzayıp kısalır.
- Deniz ve okyanusların sıcaklık ve tuzluluğu kutuplara gidildikçe azalır.
- Cisimlerin gölge boyları enleme göre değişir. Kutuplara gidildikçe artar.
- Kuzey Yarım Kürede güneyden, Güney Yarım Kürede kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı artırır.
- Konutlarda kullanılan malzeme ve konut tipleri değişir.
- Yerleşme özellikleri ve yaşam biçimleri enlemlere göre değişir.
- Mevsimlerin belirgin olarak görülüp görülmemesini etkiler.
- Kısaca enlem; yerel saat ve yer altı kaynakları dışında, dünyadaki hemen hemen her şeye etki eder.

Meridyen


Kutup noktaları arasında uzanan ve paralelleri dik açıyla kesen hayali yarım çemberlere meridyen denir.

Meridyenlerin Özellikleri


- Başlangıç meridyeninin 180 doğusunda, 180 de batısında olmak üzere, toplam 360 meridyen yayı vardır. Başlangıç meridyeni İngiltere’nin başkentindeki Greenwich istasyonundan geçen meridyendir.
- Koordinatlarla bir yeri daha iyi belirleyebilmek için, her meridyen derecesi 60 dakikaya, her dakika 60 saniyeye bölünmüştür.
- Ekvator üzerinde iki meridyen arası uzaklık 111 km'dir. Kutuplara doğru gidildikçe bu uzaklık azalır. Bütün meridyenlerin boyları birbirine eşittir.
- Aynı meridyen üzerinde bulunan bütün noktaların (Güneş karşısından aynı anda geçtiklerinden) yerel saatleri aynıdır.
- Meridyen dereceleri Greenwich'ten doğuya ve batıya gidildikçe büyür. Meridyenler kuzey - güney doğrultusunda uzanır. Bütün meridyenler kutuplarda birleşir.
- Meridyenler bir paralel boyunca birbirlerinden eşit uzaklıkta bulunur.
- Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır. (Bu durum açısal hızın her yerde aynı olduğunu gösterir.)

Boylam


Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine (Greenwich) olan uzaklığının açı cinsinden değerine boylam denir. Meridyen ve boylam birbirlerinin yerine kullanılır, iki meridyen arası uzaklığa bir boylam derecesi denir.


Boylamın Etkileri

- Konum belirlenmesine yardımcı olur.
- Yerel saat farklarını oluşturur.
- Bir yerin bulunduğu saat dilimini etkiler.
- Bir yerin başlangıç meridyeni ile tarih değiştirme çizgisi arasındaki zaman farkını etkiler.

YEREL SAAT


Aynı boylam üzerindeki noktalar ekinoks durumunda güneşin önünden aynı zamanda geçerler. Bu nedenle her meridyenin kendine özgü bir saati vardır. Buna yerel saat denir.

Yerel saat farkları, meridyenlerden faydalanılarak hesaplanır. Yerel saat hesaplarını yapabilmek için şunları öğrenmekte fayda vardır:

Aynı meridyen üzerinde bulunan bütün noktaların öğle vakitleri aynı anda olur ve yerel saatleri birbirine eşittir.

Not: Aynı meridyen üzerinde bulunan noktaların yerel saatleri birbirine eşit olmasına rağmen (21 Mart ve 23 Eylül tarihleri hariç) Güneş'in doğma ve batma saatleri farklıdır. Bunun nedeni, Dünya ekseninin 23° 27ıı eğik olmasıdır.

Yerel Saat Problemleri


Yerel saat problemlerinde şu yol takip edilir:
a. İstenilen merkezlerin her ikisi de Greenwich'in batısında ya da doğusunda ise, boylam numarası büyük olandan küçük olan çıkarılır, istenilen merkezlerden birisi Greenwich'in doğusunda diğeri batısında ise boylamlar toplanır. Buna göre; boylam farkı bulunur. Bulunan boylam farkı sabit zaman farkı olan 4 ile çarpılarak yerel saat farkı hesaplanır.

b. Dünya batıdan doğuya doğru döner. Bu nedenle, doğuda yerel saat batıya göre daima ileridir. Batıda ise yerel saat doğuya göre daima geridir.

Buna göre; batıdaki bir noktanın yerel saati verilerek, doğudaki bir noktanın yerel saati sorulacak olursa, doğuda yerel saat daima ileri olacağından aradaki yerel saat farkı toplanır. Doğudaki bir noktanın yerel saati verilir, batıdaki bir noktanın yerel saati sorulursa, batı daima geri kalacağından aradaki yerel saat farkı çıkarılır.


Güneş Problemleri


Güneş'in doğma ve batma saati ile ilgili problemlerde şu yol takip edilir:

a. Yerel saat problemlerinde anlatıldığı gibi iki nokta arasındaki yerel saat farkı bulunur.

b. Dünya, batıdan doğuya doğru döndüğü için, doğuda Güneş batıya göre daima erken doğar, erken batar. Batıda ise Güneş, doğuya göre daima geç doğar, geç batar. Buna göre; batıdaki bir noktada Güneş'in doğma saati verilir, doğudaki bir noktada Güneş'in doğma saati sorulursa, doğuda Güneş erken doğacağından aradaki yerel saat farkı çıkarılır. Eğer tersi sorulursa, batıda Güneş geç doğacağından aradaki yerel saat farkı toplanır.


Etiketler : coğrafi konum


Facebook Yorumlar